Edukacja wczesnoszkolna

Edukacja wczesnoszkolna – cele, zadania, ocenianie

Kształcenie na pierwszym etapie edukacyjnym w klasach I-III jest łagodnym przejściem od wychowania przedszkolnego do edukacji prowadzonej w systemie szkolnym. Ma ono charakter zintegrowany (łączy ze sobą treści poszczególnych edukacji tak, by uczniowie zdobywali wiedzę i umiejętności, które łączą się w całość – a nie są oderwane od siebie) tworząc podstawy wiedzy o otaczającej uczniów rzeczywistości – o sobie, o świecie i umożliwiają uczniom w przyszłości rozwijanie własnej zdolności rozumowania, wyobraźni, własnego osądu, poczucia odpowiedzialności.

Edukacja wczesnoszkolna odwołując się do doświadczeń dziecka nabywanych w rodzinie, w innych środowiskach oraz poprzez media, przygotowuje do podejmowania zadań z różnych obszarów działalności człowieka. Szczególnie akcentuje problematykę związaną z porozumiewaniem się, najbliższym środowiskiem, bezpieczeństwem i zdrowiem, dostarczając dziecku sposobności do podejmowania działań pozwalających na pełne przeżycie dzieciństwa.

Cele i zadania  edukacji wczesnoszkolnej

Nadrzędnym celem edukacji wczesnoszkolnej jest wspomaganie dziecka w jego całościowym rozwoju (fizycznym, intelektualnym, estetycznym, emocjonalnym i duchowym) tak, by było przygotowane, na miarę swoich możliwości, do życia w zgodzie z ludźmi, z przyrodą i samym sobą.

Z celu nadrzędnego wynikają następujące cele szczegółowe

1. Kształtowanie kompetencji komunikowania się z ludźmi:

2. Kształtowanie kompetencji współdziałania i współżycia z ludźmi:

3. Kształtowanie kompetencji posługiwania się metodami poznawania rzeczywistości:

4. Kształtowanie kompetencji wyodrębniania, opisywania i wyjaśniania związku między naturalnymi składnikami środowiska przyrodniczego a życiem i działalnością człowieka:

5. Kształtowanie kompetencji odbiorcy wytworów sztuki i przyszłego ich twórcy:

6. Kształtowanie kompetencji użytkownika wytworów techniki i przyszłego wynalazcy:

Tak sprecyzowane cele edukacji wczesnoszkolnej obejmują swoim zakresem całość oddziaływań edukacyjnych i wskazują wszelkie możliwe warunki do: odkrywania i nabywania podstaw wiedzy o świecie; doświadczania przeżyć estetycznych, artystycznych, sportowych, naukowych i społecznych; do rozwijania wyobraźni dziecka i jego kreatywności. Ich właściwa realizacja zapewni dziecku rozwój w całym bogactwie jego osobowości, w różnorodnych formach ekspresji i zaangażowania.

Zadania  edukacji wczesnoszkolnej to:

  1. Odkryć, uruchomić, rozwinąć wszystkie predyspozycje i zdolności poznawcze każdego dziecka na miarę jego możliwości.
  2. Ukształtować pozytywny stosunek do nauki, który będzie dziecku towarzyszył przez całe życie.
  3. Wyposażyć dziecko w podstawowe narzędzia uczenia się: czytanie, pisanie, komunikowanie się, malowanie, metody rozwiązywania problemów, ćwiczenia uwagi, pamięci, myślenia.
  4. Ukształtować nawyk dociekliwości w badaniu otaczającego świata i w dążeniu do prawdy w poznaniu.
  5. Dostarczyć fundamentalnych treści, które są niezbędne do rozumienia świata, w którym dziecko żyje.
  6. Uruchomić mechanizmy konieczne w przyszłości do aktywnego etycznego i estetycznego uczestnictwa w życiu społecznym.

Zajęcia edukacji wczesnoszkolnej, w których uczestniczą uczniowie klas I-III odbywają się wokół określonych kręgów tematycznych i tematów dnia, które to znajdują swoje odbicie we wszystkich zajęciach tego dnia prowadzonych.

Ocena

Konsekwentnie do założenia, że każde dziecko rozwija się na miarę swoich możliwości i w odpowiednim dla siebie tempie, ocena ma charakter opisowy i dotyczy nie tylko postępów w nauce, ale ogólnego poziomu rozwoju konkretnego dziecka.

Proponuje się trzy rodzaje oceniania dziecka:

Ocenianie bieżące

Jest ono najważniejsze w procesie edukacyjnym. Obejmuje nie tylko ucznia, ale i w pewnym sensie nauczyciela, w myśl zasady: „abyś nie był lekarstwem na chorobę, której sam jesteś przyczyną”. w ocenie bieżącej uczeń otrzymuje potwierdzenie tego, co poprawnie wykonał, co osiągnął, w czym jest dobry oraz wskazówki – co poprawić, co udoskonalić, nad czym jeszcze popracować; natomiast nauczyciel otrzymuje informacje o trafności i efektywności stosowanych metod, środków i organizacji zajęć, a w razie miernych wyników – sygnał, że należy je modyfikować, zmieniać.

W ocenianiu bieżącym przydatne są karty indywidualnej pracy ucznia, które informują systematycznie o postępach dziecka w nabywaniu wiadomości i umiejętności; gromadzone w teczce ucznia dają pełny obraz kolejnych postępów i rozwoju dziecka.

Ogólnie można powiedzieć, że w ocenie bieżącej stwierdzamy w szczegółach, co dziecko wykonało, jak wykonało, ile potrafi, czego nie umie. Dziecko otrzymuje ją już w trakcie wykonywania zadania, bądź tuż po jego wykonaniu. Eksponujemy w niej osiągnięcia indywidualne dziecka w porównaniu do stanu poprzedniego, ale nie porównujemy ich z osiągnięciami innych dzieci, bowiem edukacja to nie wyścig, ale spokojna, twórcza praca na miarę jego możliwości.

Ocenianie okresowe

Ma charakter bardziej ogólny i pełniej informuje o aktywności dziecka, o postępach w nabywaniu poszczególnych kompetencji, o specjalnych uzdolnieniach, o specjalnych trudnościach, o stanach wewnętrznych przeżyć dziecka i sposobach ich ujawniania.

Ocena okresowa nie wiedzie do oceny postępów całej klasy, lecz ujmuje postępy i rozwój konkretnego ucznia. Nie używa się w niej etykiety: uczeń bardzo dobry, uczeń zły, słaby, dostateczny. w ocenie okresowej przedstawia się indywidualną naturę dziecka, tworzy się dossier dziecka, grupując informacje o jego wewnętrznych stanach i procesach, o przejawach jego zachowania. Dąży się do uchwycenia związku między stanem wewnętrznym a działaniem.

Ocena okresowa powinna z jednej strony mieć charakter diagnostyczno-informacyjny i jako taka jest przydatna nauczycielowi i rodzicom, by mogli dziecko jak najlepiej wspomagać w rozwoju. z drugiej strony powinna być motywująco-afirmacyjna, zachęcająca dziecko do samorozwoju.

Ocenianie końcowe

Jest to ocena podsumowująca, przeprowadzana na zakończenie I etapu edukacji podstawowej, sprawdzająca poziom osiągniętych kompetencji zawartych w podstawie programowej. Dotyczy ona przede wszystkim: zasadniczych narzędzi uczenia się (czytanie, pisanie, mówienie, rachowanie, rozwiązywanie problemów); fundamentalnych treści z zakresu wiedzy o świecie, stanowiących podstawę do dalszej nauki; koniecznych zachowań w aktywnym życiu społecznym.